Ivan Jovović:
POLA VIJEKA OD SMRTI NADBISKUPA DR NIKOLE DOBREČIĆA


Iako njegov plemeniti lik, i danas, postoji u kolektivnoj memoriji Bara, intelektualna javnost, institucije kulture i druge državne strukture demostrirale se nedopustivu količinu ravnodušnosti prema personalitetu barskog nadbiskupa - smatra istoričar Ivan Jovović, koji za Republiku objašnjava čime je Dobrečić zaslužio bar ovaj novinski tekst


Nije Crnoj Gori dovoljan samo hljeb


Nadbiskup Nikola Dobrečić predstavlja krupnu intelektualnu figuru u društvenim zbivanjima u Crnoj Gori, pa i šire, u prvoj polovini XX vijeka. Od ustoličenja 1912. pa do smrti 1955. godine Dobrečić je bio aktivni učesnik i svjedok brojnih društvenih dešavanja. Njegov angažman, kako crkveni tako i politički, započet je u Kraljevini Crnoj Gori, a posebno je intenziviran u nekadašnjim državnim formacijama južnoslovenskih naroda.
Dobrečić je, pored svoje osnovne dužnosti, obavljao i niz svjetovnih funkcija. Bio je profesor u Cetinjskoj gimnaziji, a kasnije poslanik u Crnogorskoj narodnoj Skupštini.
U svom rodnom gradu inicirao je otvaranje sirotišta i zabavišta za sve građane Bara, bez obzira na njihovu vjeroispovjest, a pri katedri barske nadbiskupije, poslije dugo vremena, otvorena je bogoslovija (sjemenište). Konstantno je novčano pomagao kulturno-umjetnička društva, ali i pojedince sa prostora Bara i Crne Gore.
Privredna zaostalost Crne Gore između dva svjetska rata bila je posljedica diskriminatornog odnosa ondašnjih jugoslovenskih kraljevskih vlada prema crnogorskom narodu. Dobrečić je često u svojim istupima naglašavao da nije « dovoljno dati Crnoj Gori samo hljeba », već da je potrebno izgraditi puteve, zgrade, fabrike i druge objekte. Tako je imao plan za izgradnju Fordove fabrike automobila u Baru, pa je vodio privatnu korespondenciju sa navedenim automobilskim magnatom i njegovim predstavnicima. Dobrečić je u ličnom susretu uspio da ubijedi Forda u opravdanost takvog projekta, tako da je rva grupa crnogorskih mladića otišla u Detroit na obuku u Fordovoj fabrici. Na kraju, sve se završilo kao neostvareni Dobrečićev san koji je uslovila velika ekonomska kriza (1929-1933), mada i neki drugi domaći ekonomsko-politički interesi.
U ratnim vihorima Dobrečić je nastojao da bude uz svoj narod, o čemu postoje brojna pisana svjedočanstva. Učestvovao je u zbrinjavanju crnogorskih i srpskih izbjeglica sa Kosova i Metohije, a mnoge ljude je spasio od fašističkog terora u toku II svjetskog rata. Ostalo je upamćeno da je u barskom logoru nadbiskup Dobrečić lično dostavljao hranu, lijekove i odjeću logorašima, tokom 1942/43. godine. Dobrečićevim energičnim držanjem vraćen je veći dio plijena koji je italijanski okupator opljačkao iz parohijalnog doma u Mišićima (Spič) i pravoslavne crkve u Baru. Njegov osvjedočeni antifašizam manifestovan je 24. novembra 1944. godine, kada su se na dan oslobođenja Bara oglasila zvona sa zvonika crkve sv. Nikole, Dobrečićeve zadužbine. Tokom pontifikata Dobrečić je kao duhovnik i « narodni poslanik » uživao veliku popularnost među trokonfesionalnim stanovništvom Bara. Građani Bara su ga, nezavisno od vjerske orijentacije, nebrojeno puta podržavali u njegovim nastojanjima, pa i onda kada su unitaristički krugovi u državi SHS pokušali da nadbiskupsku katedru prenesu iz Bara u Beograd.