MONTENEGRINA - digitalna biblioteka crnogorske kulture i nasljedja - Likovna umjetnost - Slikari

Zapis o slikarstvu Slobodana Pura Đurića
KONKRETNA I METAFORIČKA SVOJSTVA SLIKE

Slobodan-Puro Đurić sam, sasvim kratko, ovako skicira razvojni put svog slikarstva: „ U početku je to bio neki stilizovani realizam. Kasnije malo više geometrizovan. Od polovine šezdesetih godina ušao sam u neki svijet irealnog slikarstva. Ipak je to sve do danas bilo na granici realnog i nadrealnog".

Ova precizna „putanja" počinje obradom pejzaža i mrtve prirode sa neznatnim transponovanjem i stilizacijom, koju karakteriše hromatska opredijeljenost, uglavnom na svijetloplavu, cinober, sivu i oker (Koralni grad).

Već polovinom sedamdesetih, obrađuje nadrealističke forme u jednoj pribranoj težnji za sređenom kompozicijom i jasnim tumačenjem oblika... „Tu ujednoj sasvim novoj viziji susrećemo dvorista, antikvarnice, arhitketuru, predmete i prostore... Svaki mu je detalj definisan do kraja, a njihova brojnost koordinira i ritmički se uklapa u cjelinu... „(Milan Marović).

Poetika svih slika razvija se gotovo do magičnog realizma u mogućem prekomponovanju poznatih urbanih sredina. Sukcesivnim ređanjem predmeta i objekata kao da se sve vraća iz nekog kataklizmičnog poretka, jasno i neoštećeno, ali u novim koordinatama i drugačije osmišljeno. Pažljivom obradom svakog detalja, koloritom reduciranom na tonske odnose oranž, ružičaste, plave, iracionalnom svjetlošću stvara otuđen i hladan svijet nadrealnog prosedea (Crnogorsko selo).

Pretumbani objekti pritisnuti sa ponekad oblicima ( pravilni, monumentalni krstovi, ptice...) koji imaju i konkretno i metaforičko svojstvo. Krst, kao „...najsveobuhvatniji od svih simbola", u vizurama cetinjske urbane specifičnosti, definiše ga kao prostor svjetlosti, ali, konkretno, i poremećenih vrijednosti i tradicionalnog uvažavanja. U određenom smislu, ovo mogu biti i angažovani iskazi, a svakako su više od pukog registrovanja vizija podsvijesti.

Dakle, iako se radi o jasno određenom topološkom prostoru u urbanim destinacijama, njihovi objekti su toliko čisti i geometrizovani, sa sjenkama rađenim kao geometrijske slike, da imaju atmosferu pretoplog, nestvarnog podneblja. Kao kad podnevno avgustovsko sunce natjera djecu da ostave svoje razbacane igračke i pobjegnu.

U svim fazama rada Đurićeve slike imaju neke melanholije, narativnosti i nabrajanje detalja, ali i prepoznatljivih lapidarnih tema i uvijek su se izdvajale iz tekuće slikarske produkcije. Iako je sam ustvrdio za veći dio stvaralaštva da je „na granici realnog i nadrealnog", kritičari su ga, uglavnom, svrstavali u slikarstvo „...savremene fantastike nadrealističke inspiracije i simboličkog prosedea". Poput Dadovih slika iz vremena Smaka svijeta, koji stoji u citatu Purovih početnih slika, njegovi gradovi, zapravo njegovo Cetinje ima svu istinu podsvjesnih zakutaka. „Riječ je o pristupu nestvarnom urbanizmu — o idealizovanom gradu duboko zapretanom u naslagama nesvjesnog. Cetinje je za to posebno pogodno. I mada se i kod drugih naroda može naći sličan pojam grada - za Crnogorce je Cetinje međaš u odnosu na koji se vrijeme mjeri" (Ognjen Radulović).

U gvašu se osjetno eliminiše mjestimično zagušenje prostora. I tu intezivnim koloritom, preciznom kompozicijom i jednoobraznom svjetlošću, koja gradi ambijenentalnu atmosferu, slika pejzaže vezane za sentimentalni poetski svijet rodnog krajolika (Cetinje, Crmnica, Budva).

Mladen Lompar
(Iz neobjavljenje knjige Crnogorska umjetnost XX vijeka)

  SLOBODAN-PURO ĐURIĆ roden je 1935. godine na Cetinju. Završio je Umjetničku školu i Kulturološki fakultet. Studijski je boravio u: Francuskoj, Italiji, SSSR-u, Španiji i Grčkoj. Član je Udruženja likovnih umjetnika Crne Gore od 1959. godine.

        U početku radi kao dizajner u Elektroindustriji "Obod". Zatim profesionalno obavlja dužnosti: ruko-vodioca Jugoslovenskog likovnog salona "13. novem-bar" - Cetinje, predsjednika Skupštine opštine Cetinje i predsjednika SSRNA — Cetinja.

        Izlagao je na 12 samostalnih, preko 190 grupnih izložbi u zemlji i oko 35 u inostranstvu.

        U zemlji izdvajamo izložbe u: Cetinju, Podgorici, Beogradu, Zagrebu, Ljubljani, Sarajevu, Skoplju, Prištini, Novom Sadu, Slovengradecu, Somboru, Baru, Bijelom Polju, Subotici, Budvi, Zrenjaninu, Ivangradu, Kotoru, Nikšiću, Herceg Novom, Pljevljima, Foči, Priboju, Karlovcu, Tuzli, Zadru i dr.

        U inostranstvu grupno izlagao u: Rimu, Bariju, Peruđi, Spoletu, Terniju (Italija); Haseltu, Sarloa, Turneu (Belgija); Parizu, Cagnes sur Meru (Francuska); Strogetu, Kobenhovnu (Danska); Stutgartu, Hamburgu, Manhajmu (Njemačka); Oslu (Norveška); Moskvi, Kastromi (SSSR); Celovec, Klagenfurtu (Austrija); Klužu (Rumunija); Tunisu, Kairu, Aleksandriji (Egipat), Nikoziji (Kipar), Ankari (Turska) , Varni (Bugarska)...

Jedan je od osnivača likovnog salona "13. Novembar" Cetinje i jedan od inicijatora i utemeljivača Likovne i akademije na Cetinju.

Samostalne izložbe: Cetinje 1961, 1964, 1974, 2002, Podgorica 1961, 1974, 1996, Budva 1974, 2006, Novi Sad 1977, Herceg Novi 2002, Bar 2005.

       Nagradivan je: Prvom nagradom za mlade likovne stvaraoce Savjeta za prosvjetu i kulturu Crne Gore 1956. godine. Nagradama likovnog salona "13-novembar" — Cetinje 1968 i 1973. godine. Trinestojulskom nagradom za slikarstvo — Skupštine Crne Gore za 1974. godinu. Trinaestonovembarskom nagradom grada Cetinja za 1981. godinu. Odlikovan je Ordenom Republike sa srebrnim vijecem i ordenom zasluga za narod sa srebrnim vijencem.

        Obavljao je mnoge društveno-politiške funkcije, od kojih izdvajamo: Predsjednik Udruženja likovnih umjetnika Crne Gore, Predsjednik vijeća Republičke zajednice kulture, predsjednik fonda za unaprijeđivanje likovnih umjetnosti »Moše Pijade« - Beograd, Član Predsjedništva Saveza likovnih umjetnika Jugoslavije, član likovnog odbora CANU, poslanik skupštine Crne Gore, član CKSK Crne Gore, član Predsjedništva SSRN Crne Gore i mnogih savjeta, žirija, odbora i fondacija kulturnih institucija i manifestacija Crne Gore i Jugoslavije.

        Slobodan-Puro Đurić je uvršten u knjigu milenijumskog izbora: » Uspješni umjetnici i dizajneri dvadesetog vijeka«, po izboru i u izdanju Internacionalnog Bibliografskog centra Kembridž — Engleska, 2001. godine.

Slike mu se nalaze po mnogim galerijama, zbirkama privatnim kolekcijama u zemlji i inostranstvu. Sada živi i stvara na Cetinju i u Budvi.

Tekst preuzet iz kataloga koji je izdala Moderna galerija u Budvi povodom organizovanja izložbe Slobodana Đurića - Pura u crkvi Santa Marija, avgusta 2008. godine.