Pretraživač sajta
Montenegrina
 

Antropologija
Arheologija
Arhitektura
Crnom Gorom
Dijaspora
Film / Pozorište
Humor, satira i karikatura
Istorija
Književnost
Likovna umjetnost
Muzika
Religija
Strip











 
 | Naslovna | O projektu | Saradnički program | Knjiga utisaka | Kontakt |


 

Nenad Stevović
Prezime:
MUHADINOVIĆ
(Prilog za antropogeografsku studiju)

 

 
Nenad Stevović

 

Prilog o istoriji crnogorskih migracija:

       Akademik Branko Radojičić u tekstu pod nazivom: “Istina o crnogorskim seobama” je naveo veliki broj dokaza o samobitnosti Crnogoraca, ali i o migracijama na jugoistočnom Balkanu koje je potrebno razumjeti da bi se antropogeografski ispratio jedan Narod, pleme ili familija. On je naveo slijedeće:

       Nesporni su naučni dokazi da su preci Crnogoraca, kao posebna plemenska skupina Slovena, došli sa prostora Polablja i Pomorja, nizijskih krajeva oko Baltika (H. Skaleva je unijela na karte 12. 000 slovenskih toponima na tom prostoru, a R. Rotković je utvrdio postojanje 830 toponima koje su preci Crnogoraca prenijeli iz stare postojbine na prostor današnje Crne Gore). Doseljenike iz ravničarskih i civilizacijski razvijenih krajeva privlačilo je crnogorsko primorje, gdje su postojali rimski gradovi u raspadanju vlasti, i središnja udolina (Zetska ravnica, Bjelopavlići i Nikšićko polje). Državna teritorija koju su naselili Sklavi Dukljani, kako ih nazvaše Vizantijci, po središnjem rimskom gradu Duklji, postepeno se širila prema najvišim planinama, prirodnoj granici prema ostalim skupinama slovenskih plemena. Poznati vizantolog G. Ostrogorski kaže da je Duklja - Zeta prva od slovenskih država uspjela da se osamostali od Vizantije. Ta moćna država će postati kraljevina 1077. godine. U njoj će jedno vrijeme biti i Raška, kao i druge okolne slovenske države. U državi Nemanjića, oko 170 godina, Zeta će imati autonomnost, imaće svoje kraljeve. Doći će do jačanja veza između Srba i Crnogoraca. Osamostaljenjem Zete u doba Balšića ponovo će jačati njena veza sa ostalim djelovima Mediterana. Za vrijeme vladavine Balše II Crnogorci vode teške borbe protiv Turaka u primorskoj ravnici današnje Albanije. U tim borbama Balša II je poginuo 1385. godine kod Berata. Crnogorci su zaustavili prodor Turaka, ali su i prekinute veze sa Srbijom preko Drima i oni ne učestvuju u bici na Kosovu (1389). Povlačenje Srba poslije te bitke ide prema sjeveru i to ne samo sa Kosova, već i iz doline Ibra, Lima i Tare. Srbija će kao država postojati još dugo, a Srbi će se u velikim talasima seliti prema sjeveru i u Vojvodinu, koju će Turci zauzeti tek između 1520. i 1560. godine.

       Priče o doseljavanju predaka crnogorskih plemena (rodonačelnilci) sa Kosova, kasnije su izmišljene, u skladu sa osvajačkom politikom, ali te priče nemaju naučnu osnovu. Poznati naučnici Jovan Cvijić i Jovan Erdeljanović isticali su da sva veća plemena crnogorska vode porijeklo od doseljenika u 6. i 7. vijeku. Dakle, više od 1400 godina postojanja Duklje-Zete-Crne Gore. prirodno i društveno-geografski odvojene od Srbije, a otvorene prema Mediteranu, pojačaće etičke i etničke razlike između Crnogoraca i Srba.
U vrijeme napada jačih osvajača Crnogorci se povlače u planine. Najljepši primjer za to je podlovćenska Crna Gora, koju sve zemlje u Evropi, osim Turske, smatraju slobodnom već od polovine 16. vijeka. Kao karakteristične treba pomenuti seobe Vasojevića, Nikšića i Drobnjaka, a slično je i sa ostalim plemenima. Vasojevići su do prodora Turaka naseljavali istočne djelove Zetske ravnice, između Bratonožića i Kuča, a kasnije se postepeno povlače u Lijevu Rijeku i Gornje Polimlje. Iz središnje Crne Gore jake seobe u Potarje i Polimlje i u dolinu Ibra počele su još poslije pustošenja tih krajeva od strane Vizantije, 1149-1150. godine. Kasnije će se pojačavati doseljavanje plemena iz Zete - Nikšića i drugih u Potarje, Polimlje i dolinu Ibra, a osobito poslije iseljavanja Srba iz tih krajeva poslije bitke na Kosovu i velike seobe Srba pod Arsenijem Čarnojevićem Trećim (1690). Seoba Nikšića u Župu nikšićku i Nikšićko polje, krajem 14. i u 15. vijeku uslovljava povlačenje ranijih stanovnika u planinske krajeve - Ugrenovića, Drobnjaka i Riđana. Drobnjaci se sele u dolinu Komarnice, da bi polovinom 19. vijeka stalno naselili Jezera drobnjačka. Kasnije će se i Nikšići odseliti u razne pravce, a Nikšićko polje i okolne krajeve će, poslije Veljeg rata (1876-1878) naseliti doseljenici iz Katunskog krša, čiji potomci danas čine 90 odsto stanovništva grada i kraja.

Muhadinovići, bratsvenička istorija i kontroverze:

       Muhadinovići su staro crnogorsko bratstvo iz plemena Ćeklića, porijeklom od ćeklićkog bratsva Marojevića, daljim porijeklom iz Zete.

       Za Muhadinoviće Jovan Erdeljanović tvrdi: “da su živjeli u Krajnjem Dolu prije “istrage poturica”, muhamedanci Ramadanovići i Muhadinovići, od kojih su jedni u verijeme ‘istrage poturica’ otišli iz Ćeklića, a drugi se pokrstili i ostali i dalje u svom selu. Oni što su otišli iz Ćeklića nastanili su se u Podgorici, gdje i sad ima muslimana i Ramadanovića i Muhadinovića, a iz Podgorice su neki od njih odselili za Nikšić i u Bar. Potomci pokrštenih Ramadanovića i Muhadinovića žive i sad u Krajnjem Dolu i prezivaju se istim prezimenima. Ima ih i jednih i drugih po 5 kuća i slave Sv. Iliju, a prislužuju Sv. Petku, što su uzeli slaviti onda kad su pokršteni.

       I Ramadanovići i Muhadinovići su ogranci velike bratstveničke grupe ćeklićkih starinaca, Marojevića
Zna se i gdje je bilo groblje negdašnjih muslimana Krajnjeg Dola (zajedno sa Ostojićima i Ikovićima): u gornjem – jugo-istočnom dijelu sela, ‘ukraj džade’ (druma). Takođe se zna, da je pred selom na sjevero-istočnoj strani bila fortica, tvrđava, tih muhamedanaca, koja im je služila za stražarenje i za odbranu.
Groblje i crkva nekadašnjih pravoslavnih Crnogoraca sela: Ostojića, Ikovića, Krševića i dr. – prije nego što su primili islam, bili su po predanju na mjestu Glavici na sredini sela. Vrlo je vjerovatno da je poznije stanovništvo Krajnjeg Dola pokršteni Ramadanovići i Muhadinovići, zajedno sa doseljenim Kaluđerovićima prema uspomenama koje su sačuvane u starim predanjima sazidalo crkvu Sv. Save i postavilo svoje groblje kod nje, i jedno i drugo na njihovim negdašnjim mjestima ili u blizini. I u djelu “Pedeset godina na prestolu Crne Gore 1860-1910” (Cetinje, 1910. Str. 111), u kome se iznijeti pouzdani podaci Crnogorske Mitropolije i Ministarstva Prosvjete, crkva Sv. Save u Krajnjem Dolu, označava se kao obnovljen hram (obnovljen 1892 godine), što znači, da je toga hrama u ovom selu i ranije bilo. A kod našeg tamošnjeg naroda je običaj, da se stare crkve prilikom njihova obnavljanja redovno podižu na svome pređašnjem mjestu.”1

       Jovan Erdeljanović je na žalost previdio neke činjenice na koje želim da ukažem: što se tiče primanja islama Muhadinovića. Ta tvrdnja nije naučno potkrijepljena. Ako se patronimikom Muhadin koje je nesumljivo muslimanskog porijekla želi dokazati i vjerska konverzija Muhadinovića, to nije dovoljno jer postoje Crnogorci (H)Asanovići i Mujovići i dr. koji nikada nijesu bili muslimani. A postojali su u Krajnjem Dolu Ostojići i Ikovići koji to jesu! Imena su često bila proizvod vremena, kao i nadimci, pa i ovako složene strukture, bili su dosta prisutni kod Crnogoraca. Slijedeća izazvana sumnja je svakako tvrdnja da su Muhadinovići u Podgorici muslimani, što oni nijesu. -U Podgorici nijesu upamćeni ni zabilježeni Muhadinovići, naročito kao muslimani. Jedan od dokaza za to je i “Rodoslovlje muhamedanaca podgoričkih” iz 1894. 2 u kome nema Muhadinovića. Muhadinovića nema ni kao muhamedanaca u Zeti, o čemu svjedoči i ‘’Popis muhamedanaca u Zeti’’.3  Kao muslimane nije ih Zabilježio ni P.S. Radusinović u dvotomom djelu ‘’Stanovništvo i naselja zetske ravnice od najstarijeg vremena do novijeg doba’’, tom: I ; II.4/5 Ne stoji ni tvrdnja da je uopšte i bilo istrage poturica u Staroj Crnoj Gori, ta teza je dokazana između mnogih drugih i u veoma temeljnom  radu V.P. Nikčevića  “Istrage poturica nije ni bilo”.6  Islamiziranih Ćeklića je svakako bilo. Bila je čak i Džamija od drveta u Ćeklićima, a bilo je i muslimana u Krajnjem Dolu, prevashodno starinaca: Ostojića i Ikovića i dr. Muhadinoviće niko osim Erdeljanovića ne svrstava u muslimane. Što se tiče njihove krsne slave i prislave, ona je ista kao i kod ostalih Ćeklića i ne stoji pretpostavka da su je uzeli po pokrštavanju – kako tvrdi Erdeljanović koji ne dokazuje da su je prvo izgubili da bi je poslije ponovo uzeli i slavili i prislavljali. Dakle, zrno sumnje postoji, ali presuda bez dokaza je zločin koji se mora ispraviti –što ovaj rad pokušava.


Muhadinovići, pleme Ćeklići i srodnici…

     Pleme Ćeklići, odnosno starinci plemena su naseljeni iz Zetske ravnice, kao vjerovatno kompaktna krvno-srodnička skupina više bratstava identičnog porijekla. Crnogorska plemena su uslijed istorijskih okolnosti stvorena po pravilu više aglomeracijom nego srodstvom, što je i bio slučaj sa Ćeklićima. ''Saplemenjanje'' starinaca i doseljenika je uvijek bilo brzo i efikasno, tako da su se na taj način svi doseljenici u plemensku zajednicu, po pravilu integrisali veoma brzo. Ćeklići su imali plemenske glavare; plemensku skupštinu, koja je javno kontrolisala plemenske poslove; plemenske sudove i druge upravne organe.7 Ćeklići su dobili ime po svojoj svetici zaštitnici Sv. Petki = Sv. Tekli (Ćekli). Pouzdano se zna da su preci današnjih Čeklića slavili Sv. Petku u svom prazavičaju, Zetskoj ravnici, pa su dolaskom na prostor današnjeg plemena Ćeklići vjerovatno od starinaca prihvatili novu plemensku krsni slavu, dok su svoju slavu slavili kao prislavu ili prislužbu. Tako je ostalo u tradiciji do najnovijeg doba.

       Geografski, ćeklićka oblast čini vrlo dobru geografsku cjelinu, jer je sa svih strana ograđena visokim brdima  planinama, a po sredini spuštena, tako da je stanovništvo cijele te oblasti samom prirodom zemljišta upućeno na uzajamne veze i odnose. Osobito je pak srednji i  najniži dio ćeklićke oblasti – u kome su naselja: Kućišta, Vuči Do, Krajnji Do i Vojkovići  bio od značaja za stvaranje i održavanje plemenske zajednice kod Ćeklića. On je u geografskom središtu plemena i podjednako pristupačan za sve delove ćeklićke oblasti; ima najrodnije zemljište i najbolje planine za stočnu pašu (na istoku Crni Vrh i Čelinac, a na jugu i zapadu cijelu prostranu planinsku oblast prema Njegušima); a nesumnjivo je od uvijek bilo od značaja, što je i najbliže velikoj saobraćajnoj arteriji ovih krajeva,  starom putu za Kotor, koji baš prolazi južnom ivicom Ćeklića prije nego što počne silaziti na Njeguškom Polju. Sve te tako povoljne prilike bile su uzrok, da su u naseljima tog središnog dijela ćeklićkog od uvijek sjedela najznatnija i najveća brastva, koja su prikupljala oko sebe sve ostalo stanovništvo ćeklićke oblasti. Šta više, ogranci tih brastava, širili su se i po ostalim djelovima plemenske oblasti i tako je plemensko jedinstvo, zasnovano na geografskim i privrednim momentima, bilo još osobito pojačavano i srodničkim vezama.

       Jedno od najznačajnijih naselja ćeklićkih, je Krajnji Do ili, kako se rijetko kad zove, “Pod-Bukovicu” ovo naselje se nalazi na jugu od naselja Kućišta. Kuće su raspoređene po dolu istoga  imena.

       U selu žive dvije grupe srodnih brastava:
- Ramadanovići (5 kuća);
- Muhadinovići (5 kuća), 
a drugo dva ogranka Kaluđerovića iz Kućišta:
- Matanovići (4 kuće);
- Kaluđerovići (5 kuća).

       Na jugo-istoku od Kućišta su Vojkovići, selo sa kućama po ivici jednoga dola ispod velikog brda Inoka. Vojkovići su “selo” od 20 kuća. Dijele se na tri “dijela”, za koje narod nema naročitog termina, nego ih samooznačava njihovim imenima: Džakovići, Polačani i Glađani.

       U selu živi samo jedno brastvo Marojevići,  čiji su ogranci ovako raspoređeni:
U Džakovićima žive:
- Džakovići i Sinanovići;
U Polačanima žive:
Ivanovići, Vuksanovići i Jovetići
U Glađanima žive:
-Mitrovići i Mijuškovići

       Na jugositoku od Vojkovića je “selo” Milijevići, čije su kuće na južnoj strani pomenutog brda Inoka, a niže njih dalje na jugu nastaju lijepi rodni dolovi.
U Milijevićima žive 13 “familija” sve od bratstva Marojevića, koje su se razgranale na tri manja roda i to su:
- Stankovići;
- Markovići;
- Jovovići.

Rezime:

Muhadinovići su ogranak starog ćeklićkog bratstva Marojevića, koje je porijeklom iz Zetske ravnice. Pravoslavni su Crnogorci i  slave Sv. Iliju, a prislavljaju Sv. Petku. Žive u Krajnjem Dolu sa srodnicima Ramadanovićima. Muhadinovići su ogranak Marojevićima koji pod tim prezimenom žive u selu Vojkovići sa svojim ograncima: Džakovićima, Sinanovićima; Ivanovićima, Vuksanovićima, Jovetićima, Mitrovićima i Mijuškovićima. U selu Milijevići žive ogranci Marojevića: Stankovići, Markovići i Jovovići.

 

L I T E R A T U R A:

  1. Dr. Jovan Erdeljanović, STARA CRNA GORA, ETNIČKA PROŠLOST I FORMIRANJE CRNOGORSKOG PLEMENA, Beograd, 1978
  2. „Rodoslovlje muhamedanaca podgoričkih” iz 1894, Bogišićev Arhiv, Cavtat, XVI, 4.
  3. “Popis muhamedanaca u Zeti” iz 1894, Bogišićev Arhiv, Cavtat, XVI, 3.
  4. P.S. Radusinović, STANOVNIŠTVO I NASELJA ZETSKE RAVNICE OD NAJSTARIJEG VREMENA DO NOVIJEG DOBA, Knjga I, Nikšić, 1991,
  5. P.S. Radusinović, STANOVNIŠTVO I NASELJA ZETSKE RAVNICE OD NAJSTARIJEG VREMENA DO NOVIJEG DOBA, Knjga II, Nikšić, 1991,
  6. V.P. Nikčević, “Istrage poturica nije ni bilo”, Revija: “Ovdje”, Cetinje, februar, 1985.
  7. B. Đurđev, POSTANAK I RAZVITAK BRDSKIH, CRNOGORSKIH I HERCEGOVAČKIH PLEMENA, Titiograd, 1984.