Pretraživač sajta
Montenegrina
 

Antropologija
Arheologija
Arhitektura
Crnom Gorom
Dijaspora
Film / Pozorište
Humor, satira i karikatura
Istorija
Književnost
Likovna umjetnost
Muzika
Religija
Strip











 
 | Naslovna | O projektu | Saradnički program | Knjiga utisaka | Kontakt |


 

DOKUMENTI IZ CRNOGORSKE NACIONALNE ISTORIJE

 

Vladimir Jovanović
Topovi sa Lovćena

 

K. und K. fotografije zarobljene i uništene crnogorske lovćenske artiljerije

 

       Pad Lovćena i okupacija Cetinja JANUARA 1916. u austro-ugarskoj javnosti lansirani su euforičnim izvještajima bečke i budimpeštanske štampe, dok su brojni zapovjednici nagrađeni višim činovima i titulama. Sada o istoj temi, sa prijevodom originalnih legendi na njemačkom jeziku, objavljujemo prvi put kod nas fotografije iz austro-ugarskih izvora. Trijumf je ovjekovječen i zajedničkim fotografijama K. und K. zapovjednika sa članovima njihovih štabova na Cetinju. Ispred Cetinjskoga manastira snimak je, sa svojim štabom, napravio feldmaršal-lajtnant Viktor Veber (1861-1932), koji je do jula 1917. bio i šef vojne uprave u okupiranoj Kraljevini Crnoj Gori.



Zarobljeni topovi u arsenalu na Cetinju


       Veber je od avgusta 1914. komandovao 47. pješadijskom divizijom K. und K. armije u Kotoru. Na početku rata, jedinice Veberove divizije su pretrpjele nekoliko poraza od Crnogorske vojske, koja je bila privremeno oslobodila Budvu i dio Grblja.



Slike poraza, uništena teška artiljerija na Lovćenu


       I austro-ugarski feldmaršal-lajtnant Ignac Trolman (1860-1919), zapovjednik 19. korpusa koji je nadirao iz pravca Kotora, napravio je snimak sa štabom na Cetinju. Trolman je na fotografiji potpisan kao Bezwinger des Lovcen (u prijevodu: Osvajač Lovćena). Na dan ulaska K. und. K. armije u Cetinje, 13. januara 1916, Trolmanu je dozvoljeno da nosi Signum Laudis, medalju za posebne vojne zasluge.



Uništena crnogorska baterija na Lovćenu


       Ostatak foto-dokumentacije su snimci zarobljenog i uništenog crnogorskog topništva sa položaja na Lovćenu. Za 17 mjeseci oružanih borbi crnogorska lovćenska artiljerija je, uz povremena zatišja, ne samo nanosila teške udare po vojnim K. und K. ciljevima u Boki kotorskoj, već je bila i žilava prepreka prodoru i osvajanju obližnjeg Cetinja. Ne čudi da su glavni medijski dokazi trijumfa nad Kraljevinom Crnom Gorom u K. und K. štampi bile fotografije ostataka crnogorske artiljerije sa Lovćena. U odsudnim borbama od 5. do 11. januara 1916. za Lovćen, uglavnom djejstvom crnogorske artiljerije, dok je imala zalihe granata, ubijeno je, prema podacima crnogorske istoriografije, 1.260 austro-ugarskih vojnika, a nekoliko hiljada ranjeno. Osim topništva, u odbrani Lovćena se istakla Kučko-bratonožićka brigada.



Feldmaršal-lajtnant Veber sa svojim štabom


       Crnogorska vojska je 1914. raspolagala sa oko operativnih 60 topova svih kalibara od kojih je dio, zbog dotrajalosti ili uništenja, bio van upotrebe. U jednom memorandumu Vlade (Ministarskog savjeta) Kraljevine Crne Gore u egzilu 5. marta 1919, Jovan Plamenac, premijer, piše kako je "interesantno napomenuti da bi Crnogorska vojska, srazmjerno prema ostalim vojskama u ovom ratu, trebala imati 186 topova (osim teške artiljerije)". Okosnica crnogorske artiljerije na Lovćenu su bili topovi francuske proizvodnje "debanž" 90 mm i 120 mm iz 1870-ih. Njih su Crnogorcima uglavnom ostavili pripadnici jedinice Détachement d'artillerie du Monténégro. Ova francuska jedinica je jedno vrijeme, kao saveznička pomoć, boravila u Crnoj Gori. U Francuskoj je tim povodom napravljena posebna poštanska markica koja je - štamparskom greškom - anticipirala događaje od 1918. i kasnije.
       Naime, na markici o francuskim artiljercima „du Monténégro” se nalazi zastava sa grbom Kraljevine Srbije, koja je, uz svesrdnu potporu upravo Francuske, 1918. anektirala Kraljevinu Crnu Goru.



Feldmaršal-lajtnant Trolman, osvajač Lovćena



Francuska poštanska markica anticipirala aneksiju 1918.godine