Pretraživač sajta
Montenegrina
 

Antropologija
Arheologija
Arhitektura
Crnom Gorom
Dijaspora
Film / Pozorište
Humor, satira i karikatura
Istorija
Književnost
Likovna umjetnost
Muzika
Religija
Strip











 
 | Naslovna | O projektu | Saradnički program | Knjiga utisaka | Kontakt |

 

 

DOKUMENTI IZ CRNOGORSKE NACIONALNE ISTORIJE

 

Vladimir Jovanović
NAGAĐANJA I DOKUMENTI


Prvoklasni dokumenti o združenoj kopneno-pomorskoj operaciji austro-ugarske armije u borbama za Lovćen

 

       Pad Lovćena je decenijama tema disidentskih „istoriografskih“ ocjena. Teze da su od 5. do 11. januara 1916. na  lovćenskom masivu simulirane borbe na bazi tajnog dogovora o predaji Kraljevine Crne Gore lansirane su kao dio difamacije crnogorske kraljevine, a obnovljene štampanjem memoara Sima Popovića (S kraljem Nikolom iz dana u dan 1916-1919, Beograd 2002). Popović (porijeklom iz Srema, 1846 – 1921) je u Crnoj Gori bio urednik listova Crnogorac i Glas Crnogorca, ministar prosvjete i crkvenih djela koji je sa kraljem Nikolom I 1916. pošao u egzil. Nikola I dao mu je i titulu vojvode.

       I vojvoda Popović je, tvrdi još 20. februara 1916. u Lionu, pisao: „Tajni ugovor, ili sporazum, sa Austrijom zacijelo postojao. Ne može se, za sada, znati kakav, ali po onom što se zna, može se nagađati. Lovćen se imao predati asutrijskoj vojsci bez krvi“.

       Slična „može se nagađati“ se reprodukuju i sa autoritetima akademika SANU, pa srpski istoričar Vasilije Krestić u predgovoru piše: „Ratni memoari Sima Popovića značajni su, između ostalog i zbog toga što je na
više mesta u njima reč o sklapanju tajnog separatnog mira Crne Gore sa Austro-Ugarskom i o pitanju predaje Lovćena“.

       O besmislenosti ovakvih teza svjedoče prvoklasni dokumenti združene kopneno-pomorske operacije austro-ugarske armije u borbama za Lovćen. Mapa „Mitwirkung von k.u.k. Seestreitkräften an der Eroberung des Lovčen, 8., 9., 10. Jänner 1916.“ (u prijevodu: “Angažman K. und. K. Pomorskih snaga u osvajanju Lovćena 8, 9, 10. januara 1916.“), koju u crnogorskoj javnosti premijerno publikujemo, prikazuje raspored i pravce djejstva artiljerije sa krstarica i oklopnih topovnjača. Po frontu dugom oko desetak kilometara vazdušne linije (pravac: Solar - Mirac - Kuk - Žanjev do - Krstac) ratna K. und K. mornarica je danonoćno tukla sa pozicija u visini Perasta, zatim iz zaliva Trašte, dok su njene udarne snage bile koncentrisane u južnom priobalju Tivatskoga zaliva. U dokumentu su naznačeni ratni brodovi koji su djejstvovali artiljerijom od 305 mm, 240 mm, 150mm i 120 mm.



RASPORED I PRAVCI DJEJSTVA ARTILJERIJE K. UND K. RATNE MORANICE:
Dokument „Mitwirkung von k.u.k. Seestreitkräften an der Eroberung des Lovčen,
8., 9., 10. Jänner 1916.“

       Paklenim artiljerijskim udarima sa mora, sadjejstvovala je klasična zemaljska artiljerija o čijem rasporedu saznajemo više  iz dokumenta „Zielverteilung für das Einschieben der Artillerie“ („Distribucija
ciljeva za djejstvo artiljerije“).



RASPORED I DISTRIBUCIJA CILJEVA KLASIČNOG ZEMALJSKOG TOPNIŠTVA:
Na mapi „Zielverteilung für das Einschieben der Artillerie“ artiljerijske K. und K. grupe
i ciljevi njihovih djejstava su naznačeni posebnim bojama

       Brdo Vrmac, između Kotora i Tivta, kao i dio Grblja, bili su posjednuti K. und K. topništvom. Na mapi  „Zielverteilung für das Einschieben der Artillerie“ naznačene su posebnim bojama (crvena, plava, zelena, ljubičasta, braon i žuta) austro-ugarske artiljerijske grupe, kao i ciljevi njihovih djejstava po crnogorskim odbrambenim linijama i pozadini. Naredni dokument govori o koncentraciji i napadu pješadijskih snaga 19. korpusa K. und K. armije. U dokumentu „Die Eroberung des Lovćen“ („Osvajanje Lovćena“) naznačeni su pravci dnevnog učinka u prodoru jedinica 19. korpusa od 7. do 13. januara 1916.



PRODOR PJEŠADIJSKIH SNAGA 19. KORPUSA K. UND K. ARMIJE NAZNAČEN PO
DANIMA: Dokument „Die Eroberung des Lovćen“

       Za prodor kroz odbrambenu liniju  Solar - Mirac - Kuk - Žanjev do - Krstac, od svega par kilometara dubine, austro-ugarskoj pješadiji, sa prednošću od 12:1 u odnosu na tu koncentrisanu Crnogorsku vojsku, bilo je potrebno oko neđelju dana. Prvi crnogorski položaji su probijeni tek treći dan neprekidnih okršaja i bombardovanja.



OSVAJANJE LOVĆENA 1916. OVJEKOVJEČILI I AUSTRO-UGARSKI SLIKARI: Slika
„Angriff der Montenegriner“ („Napad na Crnogorce“) autora Teodora
Breitvajsera

       Serdar Janko Vukotić je, nakon rata, u časopisu Nova Evropa, napisao: „Lovćenske visove, izložene paljbi stotinama topovskih grla najvećeg kalibra s austrijske flote i mnogobrojnih boko-kotorskih stalnih i
privremenih utvrđenja... nijesu bili u stanju odbraniti desetak hiljada namučenih, gladnih, golih i bosih Crnogoraca”.